Nội dung

Chân giả tháo khớp gối   

Đại cương

Chân giả tháo khớp gối (Disarticulation Prosthesis) là dụng cụ chỉnh hình –phục hồi chức năng(còn gọi là vật tư y tế) dùng thay thế một phần chi dưới bị mất sau thủ thuật cắt ngang khe khớp gối hoặc bị thiếu.

Chân giả tháo khớp gối có tác dụng giúp người bệnh tháo khớp gối lấy lại chức năng và thẩm mỹ; đứng và đi lại được bình thường bằng chân giả và đặc biệt là tỳ hoàn toàn được ở đầu dưới mỏm cụt.

Chân giả tháo khớp gối

Chỉ định

Chân giả tháo khớp gối được chỉ định cho những trường hợp sau:

Cắt cụt ngang qua khớp gối do chấn thương, bệnh lý.

Dị tật bẩm sinh.

Chống chỉ định

Dị ứng với nguyên vật liệu.

Người bệnh không hợp tác khi sử dụng dẫn đến nguy hiểm khi sử dụng.

Sưng, phù chưa ổn định mỏm cụt.

Chuẩn bị

Cán bộ chuyên môn

Bác sĩ Phục hồi chức năng

Kỹ thuật viên Vật lý trị liệu

Kỹ thuật viên Chỉnh hình

Người bệnh

Hướng dẫn và tư vấn chân giả phù hợp cho từng người bệnh như: điều kiện sống, môi trường, công việc hàng ngày, đi lại trong ngày vv…

Phương tiện thực hiện

Máy móc và dụng cụ chuyên dụng như:

Máy mài, máy khoan

Hệ thống máy hút chân không, hệ thống máy hút bụi

Lò nung nhựa

Dụng cụ cầm tay chuyên dụng:

Máy khoan cầm tay, máy cưa lọng, máy khò

Dụng cụ cầm tay khác như máy thổi hơi nóng cầm tay, dũa, kìm…

Nguyên vật liệu và bán thành phẩm như:

Nhựa tấm, carbon, khớp gối, bàn chân, thạch cao, pilite, băng bao, và nhiều phụ gia khác đi kèm.

Hồ sơ bệnh án

Đầy đủ bệnh án, có chẩn đoán rõ ràng, theo dõi bệnh hàng ngày.

Mẫu hồ sơ bệnh án, mẫu đánh giá và mẫu số đo người bệnh.

Các bước tiến hành

Bước 1. thăm khám, lượng giá người bệnh.

Lượng giá các yếu tố như: bậc cơ, tầm vận động khớp, khám thần kinh, môi trường sống và làm việc.

Đánh giá mức độ chức năng còn lại của người bện.

Kiểm tra mỏm cụt, cảm giác.

Xác định mục đích đi lại của người bệnh.

Chỉ định chân giả phù hợp và mục đích sử dụng.

Bước 2. bó bột tạo khuôn

Tư thế mỏm cụt, đánh dấu các điểm, đo kích thước mỏm cụt. Đo, ghi kích thước số đo chu vi, chiều cao của chân lành.

Đo, ghi lại kích thước chiều cao đế giầy, dép của bệnh nhân thường dùng.

Bó bột trên người bệnh.

Tháo bột

Đánh dấu lại các điểm mốc, các điểm tỳ chịu lực và tránh chịu lực,

Tạo hình socket (ổ mỏm cụt) bằng thạch cao

Thử lại trên người bệnh

Bước 3. tạo cốt bột dương

Hàn kín cốt và gia cố bằng băng bột trước khi đổ bột. Cách ly cốt bột bằng nước xà phòng

Điều chỉnh cốt bột, kiểm tra đường dóng cốt bột,

Pha bột và đổ bột theo tỉ lệ nước

Bước 4. sửa chỉnh cốt dương

Gỡ bỏ băng bột khỏi cốt dương, đánh dấu lại các điểm mốc.

Sửa chỉnh cốt dương: Dóng dựng và lấy đường dóng cho cốt bột dương, chỉnh sửa cốt theo người bệnh (phụ thuộc vào từng người bệnh trên từng trường hợp cụ thể).

Bước 5. hút nhựa

Kiểm tra nhiệt độ tủ, cắt nhựa, cho nhựa vào lò.

Trong quá trình đợi nhựa, tăng cường và gia cố nếu có, đi tất

Hút nhựa, gia cố phần thành sau ổ mỏm cụt.

Bước 6. cắt nhựa khỏi cốt bột

Vẽ và xác định đường cắt.

Cắt nhựa khỏi cốt dương bằng cưa rung.

Bước 7. chuẩn bị socket thử cho người bệnh lần thứ nhất

Kiểm tra lại đường dóng dựng trên mặt phẳng trước và sau.

Lắp các bán thành phẩm vào socket.

Kiểm tra chiều dài chân giả so với chân thật

Cho mỏm cụt vào ổ mỏm cụt, kiểm tra tiếp xúc giữa mỏm cụt và ổ mỏm cụt, kiểm tra độ vặn, đường viền, tỳ đè vào thành trước và thành sau.

Kiểm xương ụ ngồi có ngồi đúng điểm không.

Cho người bệnh đứng tầm 20 phút, sau đó kiểm tra toàn bộ ổ mỏm cụt, và đánh giá dáng đi.

Kiểm tra giày đi với chân giả để đảm bảo đường dóng dựng

Bước 8. hoàn thiện chân

Vặn chặt lại tất cả các ống vít.

Bọc thẩm mỹ.

Hướng dẫn cách sử dụng cho người bệnh.

Bước 9. thử lần cuối và giao nhận

Kiểm tra thẩm mỹ chân khi ngồi (bao gồm bọc thẩm mỹ của đùi có phù hợp bên chân lành không hoặc khi ngồi hai đầu khớp gối có bằng nhau không)

Theo dõi, tái khám

Theo dõi người bệnh trong quá trình làm chân giả

Tái khám

Định kì 3 – 6 tháng/lần

Đánh giá kết quả sử dụng của chân giả với tiêu chí và yêu cầu đặt ra ban đầu cho người bệnh.

Đánh giá mức độ hài lòng của người bệnh với chân giả được cung cấp.

Kiểm tra độ vừa vặn của chân giả.

Kiểm tra tình trạng tiếp xúc giữa mỏm cụt và ổ mỏm cụt, nếu ổ mỏm cụt, dây đai, khóa, khớp hỏng do quá trình sử dụng: thay ổ mỏm cụt, dây đai, khóa, khớp, sửa chỉnh cho vừa vặn, phù hợp.

Chỉ định làm mới trong các trường hợp sau:

Hết thời gian sử dụng của nguyên vật liệu và bán thành phẩm.

Thay đổi thiết kế để phù hợp với tiến trình điều trị, phục hồi chức năng của người bệnh.

Thay đổi thiết kế để phù hợp với thay đổi về thể chất của người bệnh.

Tai biến và xử trí

Tổn thương da bệnh nhân trong quá trình bó bột và tháo khuôn bột: xử trí tùy theo mức độ tổn thương của người bệnh.

Đau, trầy da, da đổi màu, chai do tỳ đè quá mức tại các điểm như thành ngồi và thành trong ổ mỏm cụt: Điều chỉnh, thay thế, thay đổi hoặc làm mới nhằm đảm bảo duy trì tốt chức năng hỗ trợ của chân giả.