Nội dung

Ðịnh nhóm máu hệ abo, rhd bằng phương pháp gelcard

Mục đích

Xác định nhóm máu hệ ABO, Rh D của người bệnh bằng phương pháp gelcard.

Một số thuật ngữ và nguyên lý xét nghiệm

Một số thuật ngữ

Ðịnh nhóm máu hệ ABO: Nhóm máu hệ ABO đựợc xác định dựa vào sự có mặt hoặc không có mặt kháng nguyên A, B trên bề mặt hồng cầu và sự có mặt hoặc không có mặt kháng thể chống A, B trong huyết thanh. 

Định nhóm hệ Rh D là xác định sự có mặt của kháng nguyên D trên bề mặt hồng cầu.

Phương pháp gel-card là sử dụng những tấm thẻ (card) có chứa các buồng phản ứng là các ống nghiệm nhỏ (microtubes) trong đó có chứa các phân tử gel Sephadex tạo ra một pha nửa lỏng, nửa rắn. Phân tử gel Sephadex có gắn các kháng huyết thanh (antiseria) tương ứng ở vị trí nhỏ hồng cầu. Đối với vị trí nhỏ huyết tương thì phân tử gel không gắn kháng huyết thanh mà khi tiến hành xét nghiệm buồng phản ứng (microtube) sẽ được cho thêm hồng cầu mẫu nhóm A, nhóm B. Mẫu thử hồng cầu đã được chuẩn bị sẵn sẽ được cho vào các microtubes ở các vị trí có gắn kháng huyết thanh và mẫu thử huyết tương sẽ được cho vào microtube có chứa hồng cầu mẫu. Sau đó card định nhóm này sẽ được ủ và ly tâm. Nếu có hiện tượng ngưng kết, các hồng cầu sẽ được giữ lại ở trên hoặc trong cột gel cho phép ta dễ dàng nhận ra phản ứng ngưng kết dương tính, ngược lại nếu không có hiện tượng ngưng kết sau khi ly tâm các hồng cầu tự do sẽ di chuyển xuyên qua cột gel và đọng nằm xuống đáy của microtube, phản ứng ngưng kết âm tính.

Nguyên lý xét nghiệm

Nguyên lý của kỹ thuật được dựa trên nguyên lý của phản ứng ngưng kết. Nhóm máu hệ ABO được xác định bằng hai phương pháp là huyết thanh mẫu và hồng cầu mẫu:  

Phương pháp huyết thanh mẫu: sử dụng phân tử gel Sephadex có gắn các kháng huyết thanh (antiseria) tương ứng chống A, chống B, chống D để xác định sự có mặt của kháng nguyên A, B và D trên bề mặt hồng cầu. Nếu có hiện tượng ngưng kết ở cột gel nào thì chứng tỏ có kháng nguyên tương ứng ở cột gel đó.

Phương pháp hồng cầu mẫu: sử dụng hồng cầu A, hồng cầu B để xác định sự có mặt của kháng thể chống A và kháng thể chống B trong huyết thanh. Nếu có hiện tượng ngưng kết ở cột gel nào thì chứng tỏ có kháng thể tương ứng ở cột gel đó.

Yêu cầu nguyên liệu

Thiết bị 

Hệ thống Micro Typing System của hang DiaMed gồm: Máy ly tâm chuyên dụng, máy ủ, máy đọc, pipet định chuẩn

Dụng cụ

Giá cắm gelcard và ống nghiệm của hãng -Ống nghiệm thu  tinh: 12x75mm -Cốc thu  tinh có mỏ loại 500 ml.

Pipet nhựa. 

Bút maker.

  1. Sinh phẩm, mẫu bệnh phẩm

ID – Cards: DiaClon A, B, D(VI-), ctl/A1, B.

Dịch pha loãng: ID- Diluent 2.

Hồng cầu mẫu 1  của hang hoặc tự sản xuất

Bệnh phẩm: 2ml mẫu máu người bệnh được chống đông bằng EDTA hoặc citrat 3,8%. 

Quy trình thực hiện

Chuẩn bị dụng cụ, sinh phẩm

Để lọ ID-Diluent 2, hồng cầu mẫu ở nhiệt độ phòng.

Chuẩn bị cốc có mỏ chứa nước sát trùng.

Nhận bệnh phẩm và phiếu yêu cầu định nhóm máu của người bệnh,

Ghi số thứ tự trên ống, vào sổ nhóm máu.

Ghi tên mẫu

Trên ID-Cards ―ABO/D(VI-) reverse grouping‖.

Chuẩn bị dịch huyền

Phù hồng cầu 5% trong ID-Diluent 2 như sau:

Cho 0.5ml ID-Diluent 2 vào ống sạch.

Thêm 50µl máu toàn phần hay 25l cặn hồng cầu đã phân tách, lắc nhẹ. Sử dụng huyết tương hoặc huyết thanh cho xác định ngược nhóm máu ngược.

Hút 50µl huyết thanh

Hoặc huyết tương người bệnh vào cột gel số 5-6

Hút 50µl “id-diacell a1

Vào cột gel số 5 (A1).

Hút 50µl “id-diacell b”

Vào cột gel số 6 (B). Ủ 10 phút ở nhiệt độ phòng (18-250C).

Hút 10µl dịch huyền phù hồng cầungười bệnh:

Vào cột gel 1-4 (A-B-D(VI)vàtl).

Ly tâm id – cards:

Trong 10 phút.

Đọc và ghi nhận kết quả

Ghi kết quả và đóng dấu vào phiếu xét nghiệm, ghi kết quả vào sổ ghi kết quả định nhóm máu hệ ABO, Rh (D) 

Đối chiếu kết quả với người làm bằng phương pháp huyết thanh mẫu.

Phê duyệt kết quả xét nghiệm.

Biện luận và đọc kết quả

Ðọc mức độ ngưng kết 

Các mức độ ngưng kết sẽ được máy đọc kết quả nhận định theo các mức độ sau:

 4 + Các hồng cầu ngưng kết ở phía trên cùng của cột gel. 

 3 + Hầu hết các hồng cầu ngưng kết vẫn còn ở nửa trên của cột gel. 

 2 + Hồng cầu ngưng kết được quan sát trong suốt chiều dài của cột. Một ít nhóm hồng cầu cũng có thể được hiển thị ở dưới cùng của cột gel.

 1 + Hầu hết các hồng cầu ở nửa dưới của cột. Một số cũng có thể được hiển thị ở dưới cùng của cột gel .

Tất cả các tế bào máu đỏ đi qua và tạo thành một nút nhỏ gọn ở phía dưới của gel 

Phản ứng pha trộn (microtube 6) có hai quần thể hồng cầu: một trên bề mặt gel, một quần thể khác lắng đọng ở đáy gel: phản ứng không xác định được đỏi hỏi phải khai thác tiền sử và làm thêm xét nghiệm để xác định.

Ðọc kết quả nhóm máu hệ abo:

ANTI A

ANTI B

ANTI D

Clt

HC A

HCB

NHÓM

+

+

+

A+

+

+

+

B+

+

+

+

AB+

+

+

+

O+

 

 

 

 

 

 

 

Nguyên nhân sai lầm

Do nhầm lẫn thủ tục hành chính. 

Do ống nghiệm không sạch

Do ống máu không đảm bảo chất luợng.(…)

Máy móc trang thiết bị không đuợc kiểm chuẩn và bảo duỡng định kỳ

Hoá chất, sinh phẩm bị hỏng: gelcard bảo quản không đúng nhiệt độ (180-250), gelcard bị khô nứt nẻ. hồng cầu mẫu bị hỏng.

Do tay nghề của kỹ thuật viên: lượng hồng cầu người bệnh nhỏ vào gelcard không pha đúng tỷ lệ 1%, không đúng số lượng 50µl. Thời gian ly tâm không đủ.

Tiêu chuẩn đánh giá và kiểm tra chất lượng

Chỉ đọc kết quả khi microtube chứng âm tính. Trong trường hợp chứng dương tính phải kiểm tra lại quy trình làm và làm các xét nghiệm khác để tìm các nguyên nhân bệnh lý của người bệnh

Kết luận nhóm máu phải dựa vào sự tương đồng giữa 2 phương pháp huyết thanh mẫu và hồng cầu mẫu.